Misschien heeft u ze al eens gezien in het trottoir in Rijswijk: Stolpersteine, ook wel struikelstenen genoemd. Ze liggen bijvoorbeeld in de Oranjelaan, de Prins Hendriklaan en de Regentesselaan.
Het zijn kleine monumentjes, messing plaatjes van 10 bij 10 centimeter, die herinneren aan de nazi-terreur en de rechteloosheid tijdens de bezetting, die vele mensen het leven kostten. Joden, Roma en Sinti werden opgepakt en vermoord om wie zij waren, verzetsmensen vanwege hun keuze om onrecht te bestrijden.
In Rijswijk – toen nog een stuk kleiner dan nu en niet verder reikend dan de Jozef Israëlslaan – kwamen in de jaren 1940–1945 meer dan 400 mensen om het leven. Toch liggen er in heel Rijswijk momenteel (eind 2025) slechts 45 Stolpersteine verdeeld over 17 adressen.
Een werkgroep binnen de Historische Vereniging Rijswijk (HVR) zet zich in om in de komende vijf jaar Stolpersteine te plaatsen voor alle Rijswijkse Joden en verzetsmensen die het leven verloren. De namen en adressen van de meeste slachtoffers zijn bekend dankzij een diepgaande studie die rond 1990 werd verricht en resulteerde in het boek Om nooit te vergeten1.
[1] M.J. van den Berge, J. van Wijk van Brievingh-Hesselink, Om nooit te vergeten, Historische Vereniging Rijswijk, Rijswijk, 1991
2026 juni Plaatsing Struikelstenen
De eerste plaatsing van struikelstenen heeft inmiddels plaatsgevonden. De volgende plaatsingen staan gepland voor september, oktober en november. Aankondigingen hierover zullen te vinden zijn op deze website, evenals op de websites van de Historische Vereniging Rijswijk en de gemeente Rijswijk.
2026 21 mei Eerste plaatsing struikelstenen door de werkgroep
Verslag op website Gemeente Rijswijk
2026 mei Bloemenhulde bij struikelstenen in Rijswijk
Op 4 mei, de dag van de Dodenherdenking zijn bij struikelstenen in Rijswijk bloemen gelegd, ter ere van de op de stenen vermelde Rijswijkers, die door de Duitsers in WO II zijn omgebracht en die we juist op deze dag gedenken.
Een prachtig gebaar van onbekende, betrokken Rijswijkers !
|
|
|
|
Ter voorbereiding op het plaatsen van Stolpersteine onderzoekt onze werkgroep de persoonlijke verhalen van de slachtoffers. Wij komen graag met u in contact als u:
Door oxidatie kan het messing van een struikelsteen na verloop van tijd donkerbruin of zwart worden. Om de steen weer te laten glanzen heb je een zachte borstel, twee niet-pluizende doeken, keukenpapier, water en een zuurvrij metaalpoetsmiddel nodig.
Verwijder eerst vuil van de steen. Maak sterk verkleurde stenen zo nodig schoon met wat vloeibare groene zeep. Breng vervolgens een kleine hoeveelheid poetsmiddel aan, laat dit kort inwerken en wrijf de steen schoon met een zachte doek. Spoel eventuele resten op de bestrating weg met water en droog de steen af met keukenpapier. De letters kunnen indien nodig met een zachte tandenborstel worden gereinigd.
Gebruik liever geen chemische of zure schoonmaakmiddelen, geen staalborstels of schuursponsjes en bij voorkeur ook geen Brasso (schijnt ook zuur te bevatten).
Geschikte poetsmiddelen zijn onder meer Amway Metal Cleaner, Peek Polish, Sidal en Flintoline. Deze zijn doorgaans online verkrijgbaar. Peek Polish is daarnaast ook te koop bij sommige fietsenzaken, motorzaken en watersportwinkels.
Deze website blijft in ontwikkeling. De inhoud wordt regelmatig aangevuld en bijgewerkt.
