Struikelstenen | Jaagpad 57

Jaagpad 57



Stolpersteine geplaatst op 21 mei 2017

Naam Geboren Omgekomen
Vilbach, Salomon Amsterdam, 05.06.1864 Sobibor, 16.04.1943
Vilbach-Aardewerk, Frederika Amsterdam, 25.08.1864 Sobibor, 16.04.1943
Vilbach-Blom, Anna Rotterdam, 14.05.1903 Auschwitz, 01.12.1944

 

Salomon Vilbach (geboren in 1864) was gehuwd met Frederika Aardewerk (eveneens geboren in 1864). Hij was van beroep diamantslijper. Het echtpaar kreeg vier kinderen, van wie alleen de twee jongste zonen, David (geboren in 1892) en Herman (geboren in 1906), de volwassen leeftijd bereikten.

In 1908 verhuisde het gezin naar Hilversum.

Herman Vilbach verhuisde in 1930 naar Den Haag, waar hij ging werken bij boekhandel Van Stockum. Ongeveer drie jaar later, in 1933, trouwde hij in Rotterdam met Anna Blom (geboren in 1903), de jongste van drie dochters van het Rotterdamse echtpaar Mozes Blom en Sara Blommekoper. Hermans oudere broer David was al enkele jaren eerder getrouwd met Anna’s oudste zus, Rozetta Blom.

Na hun huwelijk ging Anna bij Herman in Den Haag wonen. In 1935 verhuisden zij naar Delft, waar Herman in dienst trad bij de technische boekhandel Waltman. Hermans ouders, Salomon en Frederika, kwamen bij hen inwonen aan de Van Bossestraat 82.

Twee jaar later verhuisde het hele gezin naar Amstelveen. Daar werd in januari 1939 hun dochter Susan geboren, in Amsterdam.

Eind augustus 1939 verhuisden zij opnieuw, ditmaal naar Rijswijk, waar zij zich vestigden aan het Jaagpad 57.

Toen de oorlog uitbrak, raakte Herman al snel zijn baan kwijt. Anna en Herman besloten op een gegeven moment dat het veiliger was om hun dochtertje Susan elders onder te brengen. Zij werd in augustus 1942 ondergebracht bij het gezin van Anna’s middelste zus, Hanna Brandt-Blom, die in Hilversum woonde.

Hanna Brandt-Blom (1901–1963) was gehuwd met Karl Wilhelm Brandt (1900–1985), een niet-Joodse man van Duitse afkomst. Hun huwelijk was daarmee een zogenoemd gemengd huwelijk.

Begin april 1943 stond de politie voor de deur om de familie op te pakken. Herman en Anna wisten op tijd via het dak te ontsnappen. Salomon Vilbach en zijn vrouw Frederika Vilbach-Aardewerk werden echter gearresteerd. Op 2 april 1943 werden zij geïnterneerd in Kamp Westerbork, waar zij in barak 63 verbleven. Op 13 april 1943 werden zij op transport gesteld naar Sobibor, waar zij bij aankomst direct werden vermoord en gecremeerd.

Anna en Herman vonden vervolgens een onderduikadres in Heinenoord: Anna bij dominee Schiebaan en Herman bij de buren, schoenmaker Van ’t Hof.

Bijna een jaar lang ging dit goed, totdat op 24 april 1944 twee zogenoemde jodenjagers bij de dominee voor de deur stonden. Bij controle van de persoonsbewijzen werd al snel duidelijk dat Anna Vilbach Joods was.

Dominee Schiebaan en Anna Vilbach werden meegenomen naar het politiebureau in Heinenoord en vervolgens overgebracht naar het politiebureau aan het Haagseveer in Rotterdam. Op 29 april 1944 werd Anna geregistreerd in Kamp Westerbork en geplaatst in strafbarak 67. Op 19 mei 1944 volgde deportatie naar Auschwitz, waar zij bij aankomst werd geselecteerd voor dwangarbeid. Op 1 december 1944 werd zij vermoord.

Na de arrestatie van Anna kon Herman Vilbach niet langer in Heinenoord blijven. Hij werd in het geheim naar Hilversum gebracht, waar hij werd herenigd met hun dochtertje Susan.

Herman Vilbach, Susan Vilbach en het gezin van Hanna Brandt-Blom hebben de oorlog overleefd.

Op zondag 21 mei zijn, op verzoek van nabestaande Marc Wijnberg, drie struikelstenen gelegd bij het adres Jaagpad 57, ter nagedachtenis aan zijn Joodse familieleden die tijdens de oorlog door de nazi’s zijn vermoord.

Anna Vilbach-Blom



Achter elke steen schuilt een verhaal