Struikelstenen | Huis te Hoornkade 67

Huis te Hoornkade 67



Stolpersteine geplaatst op 3 september 2026

Naam Geboren Omgekomen
Swaan, Barend Den Haag, 29.12.1884 Auschwitz, 15.10.1942
Swaan-Creveld, Debora Den Haag, 21.01.1885 Auschwitz, 15.10.1942
Swaan, Leendert Rijswijk, 05.07.1913 Auschwitz, 19.10.1942

 

Een andere tak van de familie Swaan die zich in Rijswijk vestigde, was het gezin van Barend Swaan en Debora Creveld.

Barend was het vijfde kind van Nathan Swaan en Helena Bloemkoper. Debora Creveld was eveneens afkomstig uit Den Haag. Beiden kwamen uit families die al generaties lang werkzaam waren in de handel in vee en vlees.

Barend was vleesgrossier en had na de dood van zijn vader samen met zijn broer Simon het familiebedrijf overgenomen. Na hun huwelijk in 1908 bleven Barend en zijn vrouw aanvankelijk in Den Haag wonen. Daar werden hun twee oudste kinderen, Nathan en Sara geboren. In 1913 verhuisde het gezin naar Rijswijk, waar hun jongste zoon Leendert werd geboren. Hun roepnamen waren respectievelijk Nico, Selien en Leo.

Het gezin woonde aanvankelijk aan de Kerklaan 37, waar ook het familiebedrijf was gevestigd. Later verhuisden zij naar Kerklaan 23. Daar zette Barend de zaak voort, inmiddels samen met zijn zoons. Bijna dertig jaar lang maakte de familie Swaan zo deel uit van het dagelijks leven in Rijswijk.

Alle drie de kinderen waren actief binnen de Joodse vereniging T.O.P. – Toneel, Ontwikkeling en Philantropie. Deze vereniging bracht mensen samen met toneelvoorstellingen, lezingen, sport, scouting en culturele activiteiten. Er werd geld ingezameld voor goede doelen en jongeren vonden er vriendschap en ontspanning.

Leendert was een enthousiast verenigingslid. Hij speelde korfbal, werkte mee aan cabaretvoorstellingen en hielp bij de organisatie van Poerimfeesten op Joodse scholen.

Intussen bouwden ook de oudere kinderen hun eigen leven op. Nathan trouwde in 1933 met Sophia Rosetta, “Fie”, van Lier en ging in Voorburg wonen. Zij kregen twee zoons, Barend Joseph en Robert.

Dochter Sara trouwde in 1936 met Izaäk Messcher en ging wonen aan de Sparrelaan.

In 1939 verhuisde Barend samen met Debora en jongste zoon Leendert naar een nieuwbouw benedenwoning aan de Huis te Hoornkade 67, met uitzicht over de Vliet.

Datzelfde jaar werd schoonzoon Izaäk Messcher mede-eigenaar van de firma B. Swaan &Co en werd bovendien kleindochter Debora Carola Messcher geboren.

En juist in datzelfde jaar begon de oorlogsdreiging steeds duidelijker voelbaar te worden. De mobilisatie bracht militairen naar Rijswijk, schuilkelders werden aangelegd en vliegveld Ypenburg kreeg een militaire functie. In mei 1940 volgde de Duitse bezetting.

Al in 1941 werd het bedrijf overgenomen en geliquideerd. Leendert, 29 jaar oud, werd in 1942 opgeroepen om zich te melden bij een Joods werkkamp.

In de nacht van 2 op 3 oktober 1942 werden alle mannen in de Joodse werkkampen opgepakt en naar Westerbork gebracht. Op die dag en dagen erna zijn ook hun gezinsleden opgepakt en naar Westerbork gebracht. Dit gebeurde ook met Barend en Debora. Op 3 oktober 1943 werd hun huis verzegeld door de Rijswijkse politie.

In Westerbork werden Barend en Debora herenigd met Leendert en enige dagen later gingen zij samen op transport naar Auschwitz. Barend en Debora zijn gelijk vermoord. Leendert stierf een paar dagen later in het ziekenbarakkencomplex.

Na het verdwijnen van hun ouders doken Nathan en Sara samen met hun gezinnen onder in Rijswijk. Kleindochter Debora werd apart ondergebracht en als eerste opgepakt.

Bijna een jaar later werden de overige gezinsleden allen op dezelfde dag opgepakt. Geen van hen overleefde de oorlog.

Op 3 september 2026 zijn voor dit gezin struikelstenen onthuld in aanwezigheid van een kleinzoon van Sara Preger-Swaan, een zus van Barend Swaan.

 

3 september 2026





Achter elke steen schuilt een verhaal