Struikelstenen | Haagweg 140

Haagweg 140



Stolpersteine geplaatst op 24 april 2022

Naam Geboren Omgekomen
Garnade, David Den Haag, 22.12.1877 Auschwitz, 05.11.1942
Garnade-van Praagh, Elisabeth Scheveningen, 07.05.1879 Auschwitz, 05.11.1942

 

David Garnade kwam in 1929 met zijn vrouw Elisabeth en dochter Hendrika in Rijswijk wonen. Hendrika was geboren in Den Haag op 15 maart 1905. Het gezin woonde eerst aan de Hoornbruglaan en verhuisde later naar de Haagweg 140.

De familie Garnade behoorde tot een bekende familie van boekhandelaren. De familie had vanaf ongeveer 1860 een boekenkraam aan het Binnenhof, onder de boog aan de kant van het Buitenhof. Kamerleden behoorden tot hun vaste klanten. Daarnaast bezat de familie sinds 1902 een technische,- en kantoorboekhandel in Delft.

David Garnade was welgesteld. Hij bezat huizen in Rijswijk, Delft en Den Haag en was daarnaast samen met familieleden mede-eigenaar van meerdere andere panden, onder meer in Delft, Leiden en Den Haag.

In 1934 trouwde dochter Hendrika met Mozes Schönbach. Het echtpaar ging wonen in Venlo, waar in 1936 hun zoon David Frits werd geboren, die Frido werd genoemd.

Tijdens de bezetting trok het echtpaar Garnade-Van Praagh in juni 1942 in bij het Joodse gezin van Coevorden aan de Frederiklaan 39 in Rijswijk. In augustus van dat jaar werd het beheer over hun huis aan de Haagweg 140 officieel overgenomen door de NVG.

Op 30 oktober 1942 werden beide families geregistreerd in Kamp Westerbork. Kort daarna, op 2 november, vertrok vanuit Westerbork het 33e transport naar Auschwitz. Onder de gedeporteerden bevonden zich ongeveer 23 Joodse inwoners uit Rijswijk, onder wie het echtpaar Garnade-van Praagh en het gezin van Coevorden-van Leeuwen. Bij een stop in Cosel werden mannen tussen de 15 en 55 jaar uit de trein gehaald voor dwangarbeid. David Garnade was toen bijna 65 jaar oud en bleef in de trein.

Na aankomst in Auschwitz werden David en Elisabeth direct vermoord in de gaskamers.

Hendrika, haar man Mozes Schönbach en hun zoon Frido overleefden de oorlog door onder te duiken op verschillende adressen in Venlo.

Het huis aan de Haagweg 140 stond leeg en werd na de bevrijding toegewezen aan de familie Gudema van de Broekslootkade, die uit de onderduik terugkeerde en hun eigen woning bezet aantrof.

Na de oorlog werd schoonzoon Mozes Schönbach namens zijn vrouw Hendrika aangesteld als bewindvoerder over het vermogen van haar ouders. In 1948 kwam het gezin in Rijswijk wonen aan de Jozef Israëlslaan 48. Aan het einde van dat jaar werd officieel vastgesteld dat David Garnade en Elisabeth Garnade-van Praagh waren overleden. Daarna kon notaris Vink een verklaring van erfrecht opstellen en werd het beheer over de nalatenschap beëindigd.

 

 



Achter elke steen schuilt een verhaal